Tủ lạnh không vào điện thường liên quan đến ổ cắm, phích cắm, dây nguồn hoặc aptomat. Vì vậy, nên kiểm tra nguồn điện bên ngoài bằng phương pháp an toàn trước khi nghi ngờ bo mạch, rơ-le, máy nén hay các linh kiện bên trong.
Nếu có mùi khét, tia lửa, tiếng nổ lách tách, ổ cắm nóng bất thường hoặc aptomat liên tục nhảy, hãy ngắt nguồn nếu có thể thực hiện an toàn và gọi người có chuyên môn. Không tự tháo vỏ máy để dò điện.
Nhận biết tủ lạnh mất nguồn hay gặp lỗi khác
Dấu hiệu thường thấy khi tủ lạnh mất nguồn hoàn toàn gồm:
- Đèn trong ngăn tủ không sáng khi mở cửa.
- Màn hình hoặc bảng điều khiển không hiển thị.
- Không nghe tiếng quạt, máy nén hay âm thanh khởi động.
- Tủ không làm lạnh và nhiệt độ bên trong tăng dần.
- Cắm điện nhưng tủ không có bất kỳ phản hồi nào.
Tuy nhiên, tủ lạnh không sáng đèn chưa chắc đã mất điện. Bóng đèn, đèn LED hoặc công tắc cửa có thể bị lỗi trong khi hệ thống làm lạnh vẫn hoạt động. Ngược lại, nếu đèn vẫn sáng nhưng tủ không chạy, nguyên nhân có thể là chế độ vận hành, khoảng trễ khởi động hoặc lỗi linh kiện cần được kiểm tra chuyên môn.
Có thể phân biệt sơ bộ như sau:
| Hiện tượng | Khả năng cần kiểm tra |
|---|---|
| Không sáng đèn, không hiển thị, không làm lạnh | Ổ cắm, phích cắm, dây nguồn, aptomat hoặc nguồn bên trong |
| Không sáng đèn nhưng tủ vẫn lạnh | Đèn chiếu sáng hoặc công tắc cửa |
| Đèn sáng nhưng máy không chạy | Cài đặt, chu kỳ nghỉ, bo điều khiển, rơ-le hoặc máy nén |
| Ổ cắm không cấp điện cho thiết bị khác | Ổ cắm, đường dây hoặc aptomat |
| Aptomat nhảy khi cắm tủ lạnh | Có thể có chạm chập, rò điện hoặc quá tải |
Nếu tủ vẫn có nguồn nhưng xuất hiện biểu hiện khác, bạn có thể đối chiếu với nhóm lỗi tủ lạnh thường gặp và cách xử lý trước khi quyết định gọi dịch vụ.
Việc cần làm trước khi kiểm tra nguồn điện
An toàn điện phải được ưu tiên hơn việc cố gắng làm tủ hoạt động trở lại. Trước khi kiểm tra, hãy thực hiện các bước sau:
- Lau khô tay và bảo đảm khu vực quanh tủ không có nước đọng.
- Không đứng chân trần trên nền ẩm hoặc chạm đồng thời vào tủ và vật kim loại nối đất.
- Nếu cần rút điện, cầm chắc phần thân phích cắm; không giật hoặc kéo dây nguồn.
- Giữ cửa tủ đóng để hạn chế thất thoát hơi lạnh trong thời gian kiểm tra.
- Không dùng tua vít, dây điện trần hoặc dụng cụ tự chế để thử điện.
- Không tự tháo nắp che bo mạch, hộp điện, máy nén hoặc các tấm vỏ phía sau.
Nếu phích cắm, ổ cắm hoặc dây nguồn đang nóng, cháy sém hay phát tia lửa, không tiếp tục chạm vào vị trí đó. Hãy ngắt aptomat của nhánh điện hoặc aptomat tổng nếu có thể xác định và thao tác an toàn.
Cách kiểm tra ổ cắm, phích cắm và aptomat
1. Quan sát ổ cắm
Trước tiên, kiểm tra ổ cắm bằng mắt thường mà không tháo mặt ổ:
- Phích cắm có bị lỏng hoặc tuột khỏi ổ không?
- Mặt ổ có nứt, biến dạng, đổi màu hoặc cháy sém không?
- Có mùi khét, tiếng rè hoặc dấu hiệu nóng bất thường không?
- Khu vực quanh ổ có bị ẩm, thấm nước hay côn trùng xâm nhập không?
Nếu ổ cắm có bất kỳ dấu hiệu hư hỏng nào, không thử cắm lại tủ lạnh. Việc sửa hoặc thay ổ cắm nên do thợ điện thực hiện.
2. Kiểm tra ổ cắm có điện hay không
Khi ổ cắm khô ráo, nguyên vẹn và không có dấu hiệu bất thường, có thể dùng một thiết bị công suất nhỏ đang hoạt động tốt, chẳng hạn đèn bàn, để kiểm tra. Không sử dụng thiết bị đã hỏng hoặc không rõ tình trạng.
- Nếu thiết bị thử cũng không hoạt động, vấn đề có thể nằm ở ổ cắm, aptomat hoặc đường dây điện.
- Nếu thiết bị thử hoạt động bình thường nhưng tủ lạnh vẫn mất nguồn, tiếp tục kiểm tra phích cắm và dây nguồn của tủ.
Không nên dùng ổ chia lỏng, bộ chuyển đổi kém chắc chắn hoặc dây nối dài để cấp điện tạm cho tủ lạnh. Tủ nên được cắm vào ổ điện phù hợp theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
3. Kiểm tra phích cắm và phần dây nguồn nhìn thấy được
Rút phích cắm khi ổ điện đã được ngắt hoặc khi việc thao tác được xác định là an toàn. Sau đó quan sát:
- Chân phích có cong, lỏng, đen hoặc cháy sém không?
- Vỏ phích có nứt, chảy nhựa hoặc có mùi khét không?
- Dây nguồn có bị dập, nứt, bong vỏ hoặc bị kẹp dưới chân tủ không?
- Điểm nối giữa dây và phích có lỏng hoặc biến dạng không?
Không quấn băng keo để tiếp tục dùng dây nguồn bị hở, không tự nối dây và không thay phích nếu không có chuyên môn. Dây nguồn hư hỏng cần được thay đúng loại bởi kỹ thuật viên.
4. Kiểm tra aptomat
Aptomat còn được gọi là CB hoặc cầu dao tự động. Hãy tìm aptomat cấp điện cho khu vực đặt tủ lạnh và quan sát trạng thái cần gạt.
Nếu aptomat đang ở vị trí ngắt hoặc nằm giữa hai trạng thái, có thể gạt hẳn về vị trí tắt rồi bật lại một lần, với điều kiện tay khô, khu vực khô ráo và tủ không có dấu hiệu cháy chập. Không bật đi bật lại nhiều lần.
Nếu aptomat vừa bật đã nhảy hoặc nhảy sau khi cắm tủ lạnh:
- Ngừng thử lại.
- Để aptomat ở trạng thái ngắt.
- Rút phích cắm của tủ nếu thao tác đó an toàn.
- Gọi thợ điện hoặc dịch vụ sửa tủ lạnh để kiểm tra nguyên nhân.
Aptomat nhảy lặp lại có thể liên quan đến quá tải, đường dây hỏng, ổ cắm chạm chập hoặc thiết bị bị rò điện. Chỉ quan sát bên ngoài; không mở tủ điện nếu bạn không có chuyên môn.
Làm gì sau khi cấp điện lại cho tủ lạnh?
Sau khi xác nhận ổ cắm và aptomat bình thường, cắm phích chắc chắn vào ổ rồi chờ tủ hoàn tất quá trình khởi động. Một số tủ có khoảng trễ bảo vệ nên máy nén không nhất thiết chạy ngay lập tức. Tránh rút ra và cắm lại liên tục.
Hãy quan sát các dấu hiệu sau:
- Đèn hoặc màn hình đã hoạt động trở lại chưa?
- Có xuất hiện mã lỗi hoặc cảnh báo không?
- Có tiếng khởi động bình thường hay tiếng lạch cạch bất thường?
- Sau một khoảng thời gian vận hành, tủ có bắt đầu làm lạnh không?
- Aptomat, phích cắm và ổ cắm có tiếp tục ổn định không?
Nếu tủ đã có điện nhưng ngăn đá vẫn lạnh còn ngăn mát không đạt độ lạnh cần thiết, nên kiểm tra theo hướng dẫn về tình trạng ngăn mát không lạnh dù ngăn đá vẫn đông. Trường hợp tủ hoạt động không ngừng sau khi có điện lại là một vấn đề khác; bài viết về tủ lạnh chạy liên tục không ngắt sẽ giúp nhận biết các nguyên nhân bên ngoài có thể kiểm tra an toàn.
Khi nào phải ngắt nguồn và gọi thợ?
Ngắt nguồn nếu có thể thực hiện an toàn và không tiếp tục tự kiểm tra khi gặp một trong các dấu hiệu sau:
- Có mùi khét, khói hoặc tia lửa tại ổ cắm, phích cắm hay phía sau tủ.
- Phích cắm, dây điện hoặc ổ cắm nóng bất thường, cháy sém hay chảy nhựa.
- Aptomat nhảy nhiều lần hoặc nhảy ngay khi cắm tủ.
- Chạm vào vỏ tủ có cảm giác tê, giật hoặc nghi ngờ rò điện.
- Dây nguồn bị đứt, hở lõi, côn trùng cắn hoặc bị vật nặng đè dập.
- Tủ phát tiếng nổ, tiếng rè điện hoặc tiếng lạch cạch lặp lại nhưng không khởi động.
- Ổ cắm có nước, tường bị thấm ẩm hoặc khu vực đặt tủ bị ngập.
- Ổ cắm vẫn cấp điện bình thường nhưng tủ hoàn toàn không phản hồi.
Không tự tháo máy để kiểm tra cầu chì, bo mạch, tụ điện, rơ-le khởi động hay máy nén. Bên trong tủ có các bộ phận điện và tụ có thể vẫn gây nguy hiểm ngay cả sau khi đã rút phích cắm.
Nên gọi thợ điện hay dịch vụ sửa tủ lạnh?
Việc chọn đúng người kiểm tra giúp tránh sửa nhầm phần và hạn chế rủi ro:
- Gọi thợ điện khi ổ cắm không có điện, mặt ổ bị cháy, đường dây có dấu hiệu hỏng hoặc aptomat của nhánh điện hoạt động bất thường ngay cả khi đã rút tủ lạnh.
- Gọi dịch vụ sửa tủ lạnh khi ổ cắm cấp điện ổn định, phích và dây nguồn không có hư hỏng nhìn thấy được nhưng tủ vẫn không sáng đèn, không hiển thị hoặc không khởi động.
- Gọi cả thợ điện và kỹ thuật viên điện lạnh khi cần nếu chưa xác định được aptomat nhảy do đường điện hay do bản thân tủ lạnh.
Khi liên hệ dịch vụ sửa tủ lạnh tại Đà Nẵng, nên mô tả rõ model máy, thời điểm xảy ra lỗi, trạng thái đèn hiển thị, tình trạng aptomat và các dấu hiệu như mùi khét hoặc tiếng động. Không cắm thử lại nếu kỹ thuật viên đã được thông báo về khả năng chạm chập hoặc rò điện.
Cách hạn chế tình trạng tủ lạnh mất nguồn
Một số thói quen có thể giúp giảm nguy cơ lỏng tiếp xúc hoặc hư hỏng nguồn điện:
- Cắm tủ vào ổ điện chắc chắn, phù hợp với yêu cầu của nhà sản xuất.
- Không dùng chung ổ chia với nhiều thiết bị công suất lớn.
- Không để dây nguồn bị kéo căng, gập sát, kẹp dưới chân tủ hoặc chạm vào bề mặt nóng.
- Giữ ổ cắm và khu vực phía sau tủ khô ráo, thông thoáng.
- Không kéo dây khi rút điện; luôn cầm vào thân phích cắm.
- Kiểm tra định kỳ các dấu hiệu lỏng, nứt, đổi màu hoặc nóng bất thường ở ổ cắm và phích cắm.
- Không tự ý thay aptomat có dòng định mức lớn hơn để ngăn hiện tượng nhảy điện.
Trình tự an toàn nên là: quan sát dấu hiệu nguy hiểm, kiểm tra ổ cắm, kiểm tra phích và dây nguồn, kiểm tra aptomat một lần, sau đó mới đánh giá khả năng hỏng bên trong. Nếu nguồn điện bên ngoài vẫn tốt mà tủ lạnh cắm điện không chạy, hãy dừng ở bước kiểm tra bên ngoài và gọi kỹ thuật viên thay vì tự tháo máy.